SNAPPER FILMS Прадстаўляе
Фільм Юхі Вуоліёкі
Усе вы ведаеце, хто я.
Мы сустракаемся раз на год, у Калядную ноч.
Але дзеці і дарослыся, маладыя і старыя:
Я таксама быў дзіцём. Не верыце мне?
Давайце распавяду.
КАЛЯДНАЯ ГІСТОРЫЯ
Нікалас... Даражэнькі.
У Аады высокая тэмпература. Нам трэба аднесці яе ў вёску.
Вось дровы. Выстарчыць да нашага вяртання.
Мы вернемся, калі малая і вялікая стрэлкі пакажуць так.
Мы пойдзем па ільдзе, каб скараціць дарогу.
Нікалас, ты можаш завершыць падарунак для Аады, пакуль чакаеш, так?
Зкуль гэтая думка пра падарункі на Каляды?
У кожным разе, думка выдатная.
Нікалас, мы знайшлі сляды тваіх бацькоў на льдзе.
Яны вядуць да проламкі ў ваду.
Мне вельмі шкада.
Ніхто з нас не жадае бачыць сірату галодным або змерзшым да смерці.
Вядома, не. - Мы з мужам ўжо маем трох дзяцей у доме.
І так у ва ўсіх.
Жонкі рыбакоў ведаюць, як цяжка пракарміць сям'ю. І Нікалас...
Чаму б вам не кінуць яго ў проламку возера, да сям'і?
Я магу кінуць, калі ўва ўсіх тут кораткі пяты.
Уцёк. Ніякага пачуцця гумару ў малога.
Я тут падумаў.
Мы з Крыстынай можам паклапаціцца пра яго некаторы час.
Апошнім часам мне шансуе з рыбай. Мы маем зберажэнні.
І можам дазволіць сабе пракарміць яшчэ адзін рот. Прынамсі адну зіму.
Я думаю, што ўсе ў вёсцы маюць паклапаціцца пра хлопчыка.
Колькі тут сем'яў?
Чатыры, пяць, шэсць.
Кожная сям'я будзе клапаціцца пра Нікаласа цягам года -
а затым перадаваць у наступны дом.
Думаю, што гэта мы пацягнем.
Я не збіраюся браць удзел у гэтым глупстве.
Тыт тут і не жывеш, Лісакі. Цябе гэта не тычыцца.
Суцішся.
Мы ўсе разам паклапацімся пра Нікаласа.
Пачанаючы з Ганусаў.
Хлопец будзе пераходзіць да наступнай сям'і на Каляды.
Усе згодныя? -Так.
Добра.
Сшчаслівых Калядаў, Аада.
Я не мог забыць сваіх маму, тату
і сястрычку Ааду.
Я ведаў, што яны не вернуцца -
але не мог перастаць сумаваць
Дзякуй.
Але час лечыць раны -
і бліжэй да восені мой сум пачаў адыходзіць.
Лодка зламалася. Выпраў. - Папрасі бацьку.
Тата цяпер рыбачыць. -Тады папрасі маці.
Мама не ўмее. -Давай сюды.
Вярні яе! -Яна не вернецца!
Чаму яна не вяртаецца? Вярніся!
Вунь яна!
У той час я яшчэ не ведаў -
але Ээмелі стане мне сябрам. Найлепшым сябрам
Добры кідок. Ён скоча па вадзе.
У мяне файны камень. -Адсунь руку назад і кідай.
Ты зможаш. Раз, два, тры!
Цяпер наступны.
Патым надыйшоў час, якога я баяўся.
Я ўпершыню мусіў перайсці ў іншы дом.
Ты ўпэўнены, што сам дойдзеш да Гэйнаў?
Пакуль. -Пакуль.
Гады, сем'і, Каляды... надыходзілі і адыходзілі.
На кожныя Каляды я выстругаў падарункі -
для дзяцей з сем'яў, дзе я жыў.
З гадамі іх станавілася ўсё больш -
і я стаў проста пакідаць падарункі каля іх дзьвярэй уночы.
Гэта мне пасавала -
Я не жадаў шуміхі вакол гэтага.
Замест гэтага я ігнараваў -
падзякі, якія атрымліваў пасля Калядаў.
Але на шосты год усё пайшло не па плане.
Гэта быў цяжкі год для ўсёй вёскі.
Ранні мароз амаль знішчыў увесь ураджай .
А ў возеры рыбы нібы ўвогуле не засталося.
Сёння ізноў без рыбы? - Без рыбы, Хіла.
Шкада.
Калі справы не палепшацца -
Ані водная з сем'яў не зможа ўзяць мяне на зіму.
Ээмелі? Што такое?
Там Лісакі-вар'ят! Уцякай!
Упрыгожце свае хаты да Калядаў!
Саўкі, каўшы, кубкі!
Шпаталі, кадкі, бульбамялкі! Усё, што вам патрэбна, знойдзеце тут!
А калі не знойдзеце, зраблю па замове!
Хадзі сюды, хлопец
Ты набыў гэта не ў мяне.
Ты што ж гэта, купляеш у нейкага іншага цесляра, не ў Лісакі?
Няўдалы год. Жыхары не маюць грошаў. Нам цяжка нават проста пракарміцца.
Дзе ты набыў гэта? Адказвай!
Я зрабіў яе сам. - Не хлусь мне, блазан.
Чый ты ўвогуле? - Нічый.
А, так, ты тое самае чарцяня, якое пераходзіць з хаты ў хату штогод.
Дзе ўсе іншыя? -На вясковай сустрэчы.
І што такое важнае яны там абмяркоўваюць?
Вырашаюць, што рабіць са мной. Я ім не па кішэні.
Не дзіўлюся. Відаць, ты такі абжора -
што знішчыў вёску. І я нічога не магу прадаць.
Трэба было кінуць цябе ў возера. Знікні!
Але чаму? Ты ж не любіш дзяцей. - Ён можа дапамагаць мне ў працы
Мы цябе ведаем, Лісакі.
Я планаваў зрабіць з яго мужчыну за гэты год, але
калі мая прапанова вам не пасуе... Ну што ж.
Чакай, Лісакі.
Мабыць... Мабыць нам варта яе разгледзець.
Няма чаго разглядаць: яму лепей быць са мной -
чым паміраць ад голаду ў гэтай беднай вёсцы, рацыя?
Магчыма, я наведваю цябе ў апошні раз.
Хата Лісакі далёка.
Счаслівых Калядаў, Аада.
Нікалас, хадзі паглядзі!
Нікалас.
Ужо шэсць гадоў, як ты страціў бацькоў і прыйшоў да нас.
Спачатку мне было шкада, што не змог знайсці сям'ю,
якая б узяла цябе.
Табе давялося пераходзіць, змяняць хату за хатай кожны год.
Але цяпер я перакананы, што ніхто з нас не шкадуе пра гэта.
Мы ўсе пазнаёміліся з табой.
І, можна сказаць, што ты сын нам усім.
Брат нам усім.
Ад імя ўсіх жыхароў вёскі, - асабліва ад дзяцей
мы хочам даць табе невялікі падарунак.
Я не магу... -Вядома, можаш.
Гэтыя сані твае.
Дзе ты там швэндаешся? Хутка ў сані.
Або пойдзеш пешу.
Гэй, ты ж не збіраешся мне тут плакаць, так?
Хілма, нам трэба да хаты перад тым, як надыйдзе ноч.
На што вытарашчыўся? Вядзі Хілму ў стойла.
А я пайду ў дом і затаплю печку.
І санкі свае таксама ў стойла.
Не марнуй мне час. Ты тут каб працаваць. Хутка!
Спаць будзеш тут. -Але...
Без але! Ты не забыў, чый гэта дом?
Зваць мяне будзеш гаспадаром. -Так.
Што? -Так, гаспадар.
Добра. А я цябе - вырадкам.
Табе гэта больш да твару, чым Нікалас Забірай свае рэчы. Варушыся!
Падымайся, вырадак. Час працаваць.
Пойдзем у майстэрню. Ідзі наперад.
А дзе майстэрня? -Ты на ёй стаіш.
Ну, што думаеш?
Толькі паглядзі на гэты камод.
Галоўны сакрэт у драўляных устаўках.
Гэта зроблена з клёну. Так я зарабляю грошы.
Саўкі ды коўшыкі - проста дзіцячыя гульні ў параўнанні з гэтым.
Такое ідзе пастарам, шляхцічам, фермерам ды іншым багатым людзям.
Гэта для суддзі. -Гэты стул таксама яму?
Гэта з хвоі, а гэта з клёну.
Зусім не распазнаеш віды драўніны?
Магчыма, я памыліўся. З цябе не будзе добрага цесляра.
Вы не памыліліся, гаспадар. Я хутка вучыся.
Хутка вучышся, га? Пабачым, як хутка ты навучышся прыбірацца.
Можаш пачынаць.
Куды ты? - Наверх.
Табе не трэба падымацца, каб прыбраць майстэрню.
Але ж тут няма чаго пры...
Варштат пакрыты пылам.
Калі штосьці трапіць у лак або фарбы, уся праца пойдзе ў глум.
Урок першы:
У майстэрні мусіць быць чысціня, негледзячы ні на што.
Урок другі: Дай мне свой нож.
Яго нельга выкарыстоўваць на маёй драўніне.
Не! -Што?
Ён быў ад бацькі.
Возьмеш прыстойны нож там.
Ідзі да ложка.
Не забудзь пагасіць свечкі.
Чаму? - Тут няма галінаў.
Ну і як мне цяпер адшукаць свае рэчы?
Гаспадар...
Год прайшоў, і хутка я мушу адыйсці.
Я хацеў падзякаваць усім жыхарам вёскі.
Можна мне будзе ўзяць выходны? -Не.
Калі час падганяе -
яго не марнуюць разважаннямі, а працуюць больш.
Выходны, га?
Што ты тут робіш? Чаму не ў ложку?
Ты скраў у мяне драўніну? -Вы выкінулі яе, гаспадар.
Дык вось, чым ты займаешся за маёй спінай.
Прабачце, гаспадар.
Ды яна зусім зламаная.
Прынясі сюды дрыль і цвік без галавы.
Чаму працуеш у цемры? Так можна толькі брак нарабіць.
Ну вось.
І не скажаш, што зламаная.
Дзесьці яшчэ маеш цацкі, так?
Відаць, табе гэта дужа падабаецца.
Ты планаваў збегчы, каб разнесці іх,
бо я не даў табе выходны? Так я і думаў.
Добра, ідзі
Але каб вярнуўся да світанку.
Мы не гультайнічаем нават у час Калядаў.
Гаспадар... -Маўчы. Бо магу і перадумаць.
Ты не зможаш нарабіць цацак, працуючы толькі ўначы.
Можа я нават табе дапамагу. Але прынамсі зараз трэба паспаць.
Рабіць цацкі сярод ночы... Ну і глупства!
Урэшце з'явіўся. Я ўжо думаў, ты ў спячку залёг.
Тваё смецце ўжо пакладзена ў сані.
На што вытарашчыўся?
Ты сам усё не зробіш да світанку.
Так змарнаваць апошні працоўны дзень. Заскоквай.
Наперад.
Гэта апошняя хата. -Ну і дурату ты прыдумаў.
Я разумею, навошта гэта табе, але для такога старога, як я...
Давай дамоў. - Засталося яшчэ адно месца.
Чакай. Пакажы мне.
Я зрабіў падобнага каня, калі хлопцы былі яшчэ малыя.
Якія хлопцы?
Я меў двух сыноў - Германі і Генрыка.
І жонку Маргэт. Яна памерла, калі хлопцы былі твайго веку.
Потым яны адыйшлі ў мора, і пакінулі мяне самога -
таму я і стаў такім.
Я бачу Генрыка і Германі ва ўсіх дзецях.
Вось чаму я такі скупы з імі
І дагэтуль я сумeю па маім хлопцам.
Да чаго гэта я ўсё... Можаш застацца са мной.
Шчаслівых Калядаў, Нікалас.
Бацькаў нож. Дзякую, гаспадар.
Можаш зваць мяне Лісакі.
Шчаслівых Калядаў, Аада. Шчаслівых Калядаў, Аада.
Шчаслівых Калядаў, Лісакі. -Шчаслівых Калядаў, Нікалас.
Ну ўсё, хадзем.
Гэтыя Каляды змянілі ўсё. Вёска перажыла цяжкі год.
Я перастаў быць валацугай.
Лісакі даў мне дом, які мне не трэба было пакідаць.
Шчыра дзякую. Добрага вам дня.
Хутка! Хутка!
Добрага вам дня.
Купляйце камод!
Гады з Лісакі міналі хутка.
Я і не заўважыў, як стаў дарослым чалавекам, з барадой.
Вяска таксама вырасла. З'явілася так шмат новых дзетак -
што мы з Лісакі нават не маглі падлічыць.
Але мы мелі таемнага дапаможніка.
Нікалас. -Ээмелі.
Даўно не бачыліся. Табе б наведваць нас часцей.
Я быў заняты. Лісакі ўжо не малады.
Маеш спіс?
Ого... Як шмат дзяцей.
Насамрэч ёсць яшчэ адно імя, якое пакуль не там. Эльза?
Ці гэта... -Дзяўчынка, тры месяцы.
Давайце дададзім яе ў спіс.
І як клічуць маленькую прынцэсу?
Аада.
Аада?
Вітаю, Аада.
Нікалас, пазнаёмся, гэта Генрык і Германі.
Мае сыны.
Я адшукаў і запрасіў іх.
Так...
Мы памыліліся, калі...
Мы жадаем дапамагчы бацьку.
Мы тут, каб забраць яго жыць з намі. -З вамі? Дзе?
Падалей адсюль. Бацька ўжо застары для жыцця ў арктычных варунках.
А што са мной?
Ты атрымаеш мой дом і майстэрню. Ты гэта заслужыў.
Чакай, Нікалас.
Нікалас...
Нікалас, паспрабуй зразумець.
Я люблю цябе як роднага сына...
Гэта ключ ад чамадана, што пад маім ложкам.
Я заўсёды быў скупы, хіба што занадта.
Ты выкарыстаеш гэта лепш за мяне.
Паспрабуй зразумець.
Нікалас.
Ээмелі. -Нікалас.
Вітаю. -Вітаю.
Дзе ты быў? -Тут. Тут! Тут!
Тут! Але ўсё гэта яшчэ не завершана.
Ды на гэта пайдзе гадоў дзесяць.
Наўрадці гэтага хопіць на Каляды.
Што гэта? - Мапа.
Тум, тут... Да гэтай аддаленай вёсачкі, да тых хацін.
Сюды, сюды, сюды, сюды, сюды... Калядныя падарункі.
Калядныя падарункі? -Так.
Так шмат вёсак і дзяцей, як табе быць пэўным, што яны іх атрымаюць?
Вельмі проста. -І як?
Я буду пісаць імёны на ўпакоўках.
Упакоўках? - Так, геніяльна, праўда?
Як гэта магчыма?
Зберажэнні Лісакі за ўсё жыццё.
Цяпер я магу прынесці Калядную радасць усім дзецям.
Але не можна жыць толькі Калядамі.
Я быў эгаістам. Я прыносіў падарункі толькі тым,
хто дапамагаў мне. -Эгаістам?
Адзараз я буду з'ўляцца толькі на Каляды. -Нікалас!
Я буду адведваць тваю краму раз на год -
Каб папоўніць свае запасы і ўзяць спіс новых дзяцей.
У жыцці шмат чаго, не толькі Каляды.
Напрыклад? -Гэта невыканальная задача.
Ты нават не маеш памяшкання для ўсіх гэтых цацак.
І Хілма не пацягне так шмат.
У цябе не атрымаецца. -Атрымаецца.
Каляды ўжо хутка. -Жывёлы вучацца таксама хутка.
Алені табе не коні. -Хіла, гэта дзіцячы лепет.
Я суладаю з аленямі, убачыш яшчэ
Ну паспрабуй.
Алені слухаюцца мяне лепей, калі я ў гэтай яркай шапцы.
Ты нават вавёрак гэтым колерам распужала.
Яны будуць слухацца мяне нават з прыхваткай на галаве
Не патрэбны мне чырвоныя шапкі.
Ну добра, я да вас. Давайце свае рогі ўніз.
Хадзем да Нікаласа, ну-ну.
Імклівы, Плясун, Скакун, Маланка, вашыя трэнероўкі пачаліся.
Урок першы: запражка. Плясун, сачы за павозінамі.
Сядзець там!
Сядзець! Сядзець! Стаяць!
Імклівы, будзеш так захоўвацца, Нікалас цябе прывяжа! Скакун!
Давайце яшчэ раз.
Чакайце!
Плясун! Скакун!
Чырвоная шапка, чырвонае адзенне... І штаны ў боты.
І які колер? -Чырвоны колер.
Можаш паўтарыць?
Чырвоны!
Добра.
Потым пакажу.
Паглядзі, Аада. Што ж там унутры?
Ваўчок. -Давай пакруцім.
За некалькі год таямнічы чалавек з падарункамі
стаў галоўным героем дзіцячых аповедаў.
Некаторыя кляліся, што бачылі, як падарункі на Каляды прыносяць эльфы.
Іншыя сцвярджалі, што падарункі былі ад дружалюбнага гнома
На шчасце, мяне яны не падазравалі.
Гэта Нікалас! -Бегнем!
Добрага дня.
Вітаю, Аада.
А дзе астатнія? -Яны баяцца цябе.
Мяне? Чаму?
Міка сказаў, што гэта не ты прыносіш падарункі на Каляды.
Што ты ненавідзіш дзяцей. Гэта праўда? -Гэта напалову праўда.
Я не прыношу падарункі. Але і дзяцей не ненавіджу.
А хто прыносіць?
Хто ведае?
Нікалас так сказаў, я запытала.
Ада сцвярджае, што ты не прыносіш падарункі.
Аада мае рацыю.
Аада!
Чаму ты так сказаў? Распавядзі ёй праўду.
Нельга. Дзеці не мусяць асацыяваць падарункі са мной.
Гэта б усё знішчыла. -Ды чаму?
Аднойчы зразумееш.
Нікалас! -Ээмелі?
Аада тут? -Не.
Аада знікла. -Калі?
"Дарагія мама і тата. Не хвалюйцеся. Я пайшла даведацца,
хто прыносіць падарункі."
Трэба ўсіх будзіць ды арганізаваць пашуковыя групы.
Пазыч мне іншае адзенне. Іначай мяне раскрыюць.
Добра, хлопцы. Дадому.
Зробім групы па два. Факел і ліхтар у кожную групу.
Аада не магла адыйсці далёка. Паспяшаемся.
Я ведаю, дзе яна. -Што ты сказаў, Міка?
Аада жадала прынесці табе падарунак.
Мне? Чаму? -Аада не верыць, што не ты прыносіш падарунак.
Чаму ты не сказаў раней? -Я абяцаў, што не скажу.
Аада вернецца?
Аада!
Аада не ведае, дзе ты жывеш. А нават, калі б ведала -
яна не пройдзе так далёка. Аада!
Нікалас? -Аада!
Ніхто не думаў, што ты дабярэшся сюды.
Амаль 20 кіламетраў у завею. Як гэта магчыма?
У аленевай запражцы гэта не цяжка. -Аленевай запражцы?
Якой аленевай запражцы? -Раптам з'явілася запражка.
Я думала, там ты, але сані былі пустыя... Ну, не зусім.
Было холадна, таму я гэта апранула. Потым алені прывезлі мяне сюды.
Я ўсё распавёў Аадзе. Як я стаў тым, кім ёсць -
і чаму мне было важна дарыць падарункі на Каляды.
Нават выдаў сваю мару, каб нехта працягнуў справу,
калі мяне не стане.
Якой дзяўчынкай цяпер была б Аада, калі б яна не стала воднай німфай?
Спадзяюся, што такой, як ты.
Шчаслівых Калядаў, Аада. -Шчаслівых Калядаў, Аада.
Шчаслівых Калядаў, Аада. -Шчаслівых Калядаў, Нікалас.
Аада стрымала абяцанне.
Яна не выдала мой сакрэт. А наадварот.
Ён не выглядае, як Нікалас. Гэта зморшчаны стары чалавек,
які кліча сябе Калядным Дзіваком.
Гады ішлі, і, перад тым, як я заўважыў,
нашаму з Аадай сяброўству амаль споўнілася 12 год.
Нікалас!
Ну? -Я выходжу замуж.
За Міка?
Нікалас, возмеш мяне з сабой на Каляды?
Вядома, так.
Вітаю. -Вітаю.
Дзякую. -За што?
За ўсё.
Тата памёр.
Страх страты любімых гэта частка любові. Часта жыцця.
Твой тата... Ээмелі навучыў мяне гэтаму.
А ты навучыў мяне цуду дарыць людзям радасць.
Я?
Нікалас, можа табе варта думаць і пра сябе часамі?
Нішто не вечна.
Надыйшоў час паддацца свайму веку.
Наступныя Каляды мусілі стаць апошнімі. Мае апошнія Каляды.
Як прыгожа. Для каго гэта?
Можна, я абгарну яе? -Не, я хачу сам.
Убачымся Каляднай раніцай.
Ты ўпэўнены, што табе не патрэбна дапамога на Каляды?
Так, я сам хачу праехацца.
Нікалас, памятай пра абяцанне. Гэта апошнія Каляды.
Нікалас?
"Шчаслівых Калядаў, маленькая Аада. Твой брат Нікалас."
Што гэта можа значыць? -Мы больш не ўбачым Нікаласа.
Чаму? -Не магу растлумачыць. Я проста ведаю гэта.
Што ты робіш? Міка, у гэтым зусім няма сэнсу.
Нікалас жадаў, каб нехта працягнуў. -Не.
Падарунак для нашага Нікаласа расчаруе іншых дзяцей.
Іншыя бацькі зробяць тое ж... -Гэта не тое ж самае.
Міка, гэта жульніцтва.
Міка
Шчаслівых Калядаў, маленькая Аада.
Шчаслівых Калядаў, Нікалас.
Імклівы, Плясун, Скакун, Маланка, агой!
Шчаслівых Калядаў!
Пераклад ад Varta Project https://vk.com/vartaproject